ФИНАНСЫ КАРАЖАТТАРДЫ ТАРТУУ САЯСАТЫ
“БИЗДИН ЗАМАН” КООМДУК ФОНДУ
Узактыгы: 2026–2028
ЖАКТЫЛГАН
1. Жалпы жоболор
1.1. Бул Саясат “Наш Век” Фондунун (мындан ары – Фонд) финансылык ресурстарын издөө, баалоо, кабыл алуу жана пайдалануу эрежелерин, ошондой эле потенциалдуу каржылоо булактарын айкындуулукка, көз карандысыздыкка жана текшерүүгө талаптарды белгилейт.
1.2. Саясат гранттарга, кайрымдуулуктарга, институционалдык жана долбоордук каржылоого, корпоративдик филантропияга жана финансылык колдоонун башка мыйзамдуу түрлөрүнө карата колдонулат.
1.3. Саясат Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын жана финансылык тазалыктын эл аралык практикасын эске алуу менен иштелип чыккан.
1.4. Документте “Тиликтөө” термини колдонулат. Бул Саясаттын контекстинде бул тобокелдикке негизделген донордук баалоонун ички процесси. Бул бардык каралган жол-жоболор автоматтык түрдө тескөөчүлөрдүн мыйзамдык жоопкерчилигине кирет дегенди билдирбейт.
2. Укуктук жана ченемдик укуктук база
Кылмыштуу ишти каржылоого жана кылмыш жолу менен алынган кирешелерди легализациялоого (адалдоого) каршы аракеттенүү чөйрөсүндөгү негизги атайын акт болуп Кыргыз Республикасынын 2018-жылдын 6-августундагы No 87 Мыйзамы саналат, 2025-жылдын 23-январындагы No 26 Мыйзамынын редакциясына ылайык.
Ушул Саясаттын максаттары үчүн төмөнкү эрежелер өзгөчө маанилүү:
| Норм | Саясат үчүн кесепеттери |
| 10-статья | Айрыкча Санкциялык тизмеге кирген адамдарга акча каражаттарын берүүгө тыюу салат жана санкциялык чектөөлөргө байланыштуу чараларды белгилейт. |
| 16-статья | Атайын коммерциялык эмес уюмдарды коргоо чараларын жөнгө салат. Тобокелдиктери жогору болгон тескөөчүлөр үчүн Санкциялык тизмени туруктуу пайдалануу, айрым маалыматтарды беш жылдан кем эмес сактоо, финансылык отчеттуулук жана каражаттардын пайдаланылышын көзөмөлдөө каралган. |
| 18-статья | Финансылык мекемелердин жана финансылык эмес категориядагы адамдардын тобокелдиги жогору өлкөлөрдүн жеке жана юридикалык жактары менен иштөөсү үчүн күчөтүлгөн чараларды көрөт. |
| 19-статья | Финансылык институттар жана адамдардын финансылык эмес категориялары үчүн тобокелдикке негизделген мамилени жана ички контролдук программасын белгилейт. |
| 21-статья | Кардарларды тийиштүү текшерүү чараларын белгилейт — идентификация жана верификация, мамилелердин максаты, бенефициардык менчик ээси, документтер жана тынымсыз текшерүү — камтылган жактар үчүн. |
| 22-статья | Тиешелүү субъекттер үчүн маалыматтарды жана документтерди сактоо мөөнөттөрүн белгилейт; зарыл текшерүү жана операциялардын негизинде жалпы мезгил кеминде беш жылды түзөт. |
Маанилүү: 5-берене өзгөчө жөнгө салынууга тийиш болгон финансылык институттарды жана адамдардын финансылык эмес категорияларын аныктайт. Демек, Фонд бул Саясатта 19-22-беренелер КА/ТККнын бардык жоопкерчиликтерин автоматтык түрдө Наш Век КФга жүктөй турганын билдирбейт. Фонд ички стандарт катары тобокелдикке негизделген практиканын тиешелүү элементтерин ыктыярдуу түрдө колдонот жана тескөөчүлөрдүн өзгөчө милдеттенмелери мыйзамда, атап айтканда 16-беренеде белгиленген өлчөмдө колдонулат.
3. Расмий тизмелерге жана булактарга шилтемелер
Саясаттын текстине статикалык тизмелерди кошуунун ордуна Фонд текшерүү датасына карата учурдагы расмий версияларды колдонот.
• БУУнун Коопсуздук Кеңешинин санкцияларынын консолидацияланган тизмеси
• Кыргыз Республикасынын санкцияларынын консолидацияланган тизмеси
• SFIS жогорку тобокелдикке кабылган өлкөлөрдүн тизмеси
• КР Мыйзамы 06.08.2018 No 87 колдонуудагы редакцияда
• ФЧМКнын расмий сайты
• БУУнун Коопсуздук Кеңешинин санкцияларынын расмий консолидацияланган тизмеси
4. Каражаттарды тартуунун максаты жана принциптери
• мыйзамдуулук жана бүтүндүк;
• Фонддун миссиясын жана стратегиясын сактоо;
• институттук жана аналитикалык көз карандысыздык;
• каражаттардын келип чыгышынын жана пайдалануунун ачыктыгы;
• каржылоо булактарын диверсификациялоо;
• кызыкчылыктардын кагылышын алдын алуу;
• текшерүүнүн тобокелдик деңгээлине пропорционалдуулугу;
• эгерде жол берилгис юридикалык, санкциялар же репутациялык тобокелчилик болсо, каржылоодон баш тартуу.
5. Фонддун көз карандысыздыгы
5.1. Каржылоонун түшүүсү донорго Фонддун көз карандысыз мониторингинин, изилдөөлөрүнүн, талдоосунун жана ачык материалдарынын натыйжаларын аныктоого же өзгөртүүгө укук бербейт.
5.2. Фонд аныкталган бузууларды жашырууну, отчётторду бурмалоону, көз карандысыз корутундуларды өзгөртүүнү, мамлекеттик органдарды, эл аралык уюмдарды, финансылык институттарды, подрядчыларды же башка субъектилерди мыйзамдуу сындоодон баш тартууну талап кылган шарттарды кабыл албайт.
5.3. Фонддун профилин эске алуу менен Фонд долбоорлоруна жана иш-чараларына көз карандысыз мониторинг жүргүзгөн эл аралык финансы институттарынан каржылоо кабыл алынбайт. МФУлар менен кыйыр түрдө байланышкан башка уюмдардан каржылоо мүмкүнчүлүгү кызыкчылыктардын кагылышуусу үчүн өзүнчө бааланат.
5.4. Каржылоо саясий көз карандылыкты же саясий партияны, талапкерди же саясий позицияны колдоо милдеттенмесин жаратпашы керек.
6. Кабыл алынган жана кабыл алынгыс булактар
Эл аралык жана жеке фонддордон, БУУнун программаларынан, эки тараптуу донорлордон, дипломатиялык өкүлчүлүктөрдөн, эл аралык бейөкмөт уюмдардан, экология жана климаттык фонддордон, жооптуу корпоративдик сектордон жана жеке адамдардан, ошондой эле башка мыйзамдуу булактардан гранттар жана кайрымдуулуктар алгылыктуу.
Фонд каржылоодон баш тартат, эгерде булакты негиздүү аныктоо мүмкүн болбосо, каражаттардын келип чыгышынын мыйзамдуулугуна негиздүү шектенүүлөр болсо, санкциялардын дал келиши, кызыкчылыктардын жол берилгис кагылышуусу, мыйзамды бузуу талабы же Фонддун көз карандысыздыгын олуттуу чектөө.
7. Донордун ишенимдүүлүгүн текшерүү (Тийиштүү текшерүү)
7.1. Карап чыгуу олуттуу келишимге кол коюлганга чейин же каржылоонун мүнөзү мүмкүнчүлүк бергенде каражат түшкөнгө чейин жүргүзүлөт.
7.2. Юридикалык жак үчүн, мүмкүн болсо, төмөнкүлөр белгиленет: толук аталышы, катталган өлкөсү, каттоо маалыматы, расмий веб-сайты, менеджменти, менчигинин түзүмү жана бенефициардык ээлери, ишинин мүнөзү жана каржылоо булактары жөнүндө жеткиликтүү маалыматтар.
7.3. Финансылоонун мүнөзүнө жана тобокелдигине байланыштуу зарыл болгон учурда жеке жак үчүн аты-жөнү, жарандыгы/жашаган өлкөсү жана ишенимдүү идентификациялоо үчүн зарыл болгон башка идентификаторлор белгиленет.
7.4. Текшерүү тобокелге пропорционалдуу түрдө жүргүзүлөт. Атактуу эл аралык фонддун үзгүлтүксүз гранты үчүн кыскартылган кароо колдонулушу мүмкүн; тобокелдик жогору болсо, кошумча маалымат суралат.
8. Санкциялар жана өлкөнү текшерүү
8.1. Фонд потенциалдуу донорлорду жана зарыл болгон учурда тиешелүү адамдарды Кыргыз Республикасынын колдонуудагы Консолидацияланган Санкциялык тизмесине жана БУУнун Коопсуздук Кеңешинин тизмелерине каршы текшерет. № 87 Мыйзамдын 10-беренесинде Санкциялык тизмеге кирген адамдарга акча каражаттарын берүүгө тыюу салынган.
8.2. Тиешелүү юрисдикцияга же келишимге ылайыктуулугу бар болсо, АКШ (OFAC), ЕБ жана башка тиешелүү санкциялардын тизмелери кошумча текшерилет.
8.3. Уюмдун так аты гана текшерилбестен, ошондой эле жеткиликтүү орфографиялар, директорлордун жана бенефициарлардын аты-жөнү текшерилет. Чет элдик аталыштар мүмкүн болушунча латын тилинде текшерилет.
8.4. Акча каражаттарынын катталган жана келип чыккан өлкөсү учурдагы ФЧМКнын жогорку тобокелдиктеги өлкөлөрдүн тизмеси менен салыштырылат. № 87 Мыйзамдын 18-беренесинде КА/ТКК субъектилери үчүн жогорку тобокелдиктеги өлкөлөр менен иштөөдө күчөтүлгөн чаралар каралган; Фонд бул принципти тобокелдиктерди баалоо боюнча ички колдонмо катары колдонот.
8.5. Тизмеде бир өлкөнүн болгону кандайдыр бир кызматташуудан автоматтык түрдө баш тартуу дегенди билдирбейт. Бул өркүндөтүлгөн баалоо жана документтештирилген чечим үчүн негиз болуп саналат.
9. Репутацияны текшерүү жана кызыкчылыктардын кагылышы
Коррупция, алдамчылык, жазык куугунтуктоо, санкциялар, олуттуу соттук териштирүүлөр, адам укуктарынын бузулушу, экологиялык жана социалдык укук бузуулар, ошондой эле донордун Фонддун мониторингинин объектилери менен болгон мамилеси жөнүндө олуттуу коомдук маалыматтардын болушу текшерилет.
Донорду баалоодо жеке же башка кызыкчылыктардын кагылышуусу бар адам аны ачып берет жана мүмкүн болсо, тиешелүү чечимди кабыл алууга катышпайт.
10. Гранттын шарттарын баалоо
Келишимге кол коюунун алдында Фонд каржылоонун көлөмүн жана валютасын, максаттарын, бюджетин, мөөнөттөрүн, жол берилүүчү чыгымдарын, отчеттуулукка жана аудитке талаптарды, кайтарып берүүнүн шарттарын, токтотууну, ачык-айкындуулукту, купуялуулукту, жеке маалыматтарды, интеллектуалдык менчикти, колдонуудагы мыйзамдарды жана талаш-тартыштарды чечүү жолдорун карайт.
Фонд объективдүү түрдө аткара албаган милдеттенмелерди кабыл албайт жана мыйзамдарга, Уставга же ушул Саясатка карама-каршы келген шарттарды кабыл албайт.
11. Каржылоону кабыл алуу жөнүндө чечим
| Деңгээл | Ориенталдык белги | Акция |
| Кыска | нормалдуу донор, ачык структура, олуттуу тобокелдиктер жок | алгылыктуу |
| Орто | Кээ бир тактоону талап кылган суроолор бар | кошумча текшерүү |
| Жогорку | маанилүү өлкө, репутация же башка факторлор | өркүндөтүлгөн кароо жана башкаруу чечими |
| Критикалык | ырасталган санкциялардын дал келүүсү, каражаттардын мыйзамсыз келип чыгышы же кабыл алынгыс таасир | каржылоодон баш тартуу |
Жыйынтык кыскача жазуу менен таризделет: ким текшерилген, качан, кандай расмий булактар колдонулган, текшерүүнүн жыйынтыгы, аныкталган тобокелдиктер жана кабыл алынган чечим.
12. Финансылык активдерди башкаруу жана эсепке алуу
Nash Vek Фондунан финансылык ресурстарды тартууда:
каражаттар алардын максатына, бекитилген бюджетине жана донор менен түзүлгөн келишимдин шарттарына ылайык гана пайдаланылат;
чыгашалар тиешелүү финансылык жана баштапкы документтер менен ырасталат;
долбоордук жана башка максаттуу каражаттардын эсеби алардын туура пайдаланылышын, контролдонушун жана отчеттуулугун камсыз кылуучу тартипте жүргүзүлөт;
Каражаттарды жеке максаттарга, ошондой эле донор менен келишимде же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралбаган максаттарга пайдаланууга жол берилбейт;
Эгерде каржылоо шарттарында же тобокелдиктин деңгээлинде олуттуу өзгөрүү болсо, тиешелүү тобокелдиктер кайра бааланат.
13. Документтештирүү жана сактоо
Донордун/долбоордун досьеси олуттуу каржылоо булактарынын негизинде түзүлөт. Ал каттоо маалыматтарын, аудиттин жыйынтыктарын, расмий булактарга шилтемелерди, документтердин көчүрмөлөрүн, олуттуу маселелер боюнча кат алышууну, келишимди, бюджетти жана отчетторду камтышы мүмкүн.
Скриншоттор датаны жана издөө натыйжасын кошумча тастыктоо катары колдонулушу мүмкүн, бирок расмий документтерди жана булактарга шилтемелерди алмаштырбайт.
Эгерде Фондго документтерди сактоо боюнча атайын мыйзам талаптары коюлса, мыйзамда белгиленген мөөнөт сакталат. Тобокелдиктери жогору болгон тескөөчүлөр үчүн № 87 Мыйзамдын 16-беренесинде көрсөтүлгөн маалыматтарды жана финансылык отчетторду беш жылдан кем эмес сактоо каралган.
14. Мониторинг жана кароо
Кайра карап чыгуу гранттын шарттарында, донордун башкаруусунда же түзүмүндө олуттуу өзгөрүү болгондо, жаңы санкциялар, олуттуу терс маалыматтар пайда болгондо, кызыкчылыктардын кагылышуусу же тобокелдиктин деңгээлин өзгөртүүчү башка жагдайлар болгондо жүргүзүлөт.
Саясат эки жылда бир жолудан кем эмес же андан мурдараак каралат, эгерде мыйзамдар же олуттуу эл аралык талаптар өзгөрсө.
15. Жоопкерчилик
Фонддун жетекчиси Саясаттын жалпы сакталышын камсыздайт. Жооптуу адамдар жүктөлгөн милдеттердин чегинде аудитти, финансылык эсепти, программалык отчеттуулукту жана документтердин сакталышын камсыз кылат.
16. Корутунду жоболор
Саясат бекитилген күндөн тартып күчүнө кирет. Эгерде мыйзамдарда же гранттык келишимдин шарттарында кыйла катаал милдеттүү талаптар белгиленсе, тиешелүү талаптар колдонулат. Саясат менен жөнгө салынбаган маселелер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына, Фонддун Уставына жана Фонддун ыйгарым укуктуу органынын чечимдерине ылайык чечилет.
Ченемдик жана расмий булактар
• Кыргыз Республикасынын 2018-жылдын 6-августундагы № 87 Мыйзамы, 2025-жылдын 23-январындагы No 26 өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү менен
• Кыргыз Республикасынын санкцияларынын консолидацияланган тизмеси
• БУУнун Коопсуздук Кеңешинин санкцияларынын консолидацияланган тизмеси (SFIS бети)
• ФЧМКнын тобокелдиги жогору өлкөлөрдүн тизмеси
• БУУнун Коопсуздук кеңешинин Консолидацияланган санкциялар тизмеси (БУУнун расмий сайты)
• КФ «Наш Век» – расмий сайты