«Жарандык коом уюмдарынын (мындан ары – ЖКУ) Кыргыз Республикасынын региондорун өнүктүрүүгө кошкон салымы» көп тараптуу диалог
2023-жылдын 1-мартында «Хаят» мейманканасынын «Шайыр» залында «ЖКУлар үчүн жагымдуу чөйрө» көп тараптуу диалогунун уландысы болгон «Кыргыз Республикасынын региондорун өнүктүрүүгө ЖКУлардын салымы» көп тараптуу диалогу болуп өттү.
Көп тараптуу диалог мамлекеттик органдардын, ЖКУлардын жана бизнес-түзүмдөрдүн өкүлдөрүн чогултуп, анда ар бир тарап өлкөнүн аймактарын өнүктүрүү боюнча өзүнүн көз карашын, салымын жана жүргүзүлүп жаткан иштери менен тааныштырды. Баяндамалардын жана талкуулардын жыйынтыгы боюнча тиешелүү мекемелерге жөнөтүлө турган айрым сунуштар иштелип чыкты.
Талкуулар 4 панелде жүрүп, анда ар бир панелдин баяндамачыларынын баяндамаларынан кийин модераторлор суроо-жооп түрүндө жыйынтыкташты.
№1 панелдик талкуу: Жарандардын жана ЖКУлардын катышуусу менен аймактарды өнүктүрүүнү пландаштыруу.
Талкууда маалыматтарды, заманбап болжолдоо ыкмаларын жана көп тараптуу өнөктөштүктөрдү колдонуу менен пландаштырууга өтүү маселелери талкууланды. Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин жана Кыргыз Республикасынын Улуттук статистикалык комитетинин өкүлдөрү маалыматка негизделген пландаштыруунун жаңы ыкмаларын киргизүү пландары жөнүндө айтып беришти; региондук өнүгүүгө мониторинг жүргүзүү системасы боюнча. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрү пландоо процессинде бизнес жана жарандык коом менен өнөктөш болуу тажрыйбасы менен бөлүшүштү, бул пландардын жана өнүктүрүү программаларынын өзүнө да, аларды ишке ашыруу процессине дагы «кошумча баа» алып келет. ЖКУлар жергиликтүү социалдык-экономикалык өнүгүү программаларын жана аймактарды өнүктүрүү программаларын иштеп чыгууга кеңири катышуу процессин сүрөттөштү.
№2 панелдик талкуу: ЖКУ коалициялары жана тармактары региондук өнүгүү процессинин “кан айлануу системасы” катары.
Талкууда өз ара аракеттенүүнүн жана өнөктөштүктү бекемдөөнүн негизги каналы катары коалициялардын жана тармактардын ролуна көңүл бурулду: 1) “төмөндөн өйдө” жана 2) региондор, муниципалитеттер, өкмөттөр, жергиликтүү ЖКУлар жана жамааттар ортосундагы горизонталдык өнөктөштүк. Коалициялар жана тармактар өкмөткө жөнгө салууну жакшыртууга жардам берип, бул процессте кантип жактоочу ролду ойноорун сүрөттөштү; жергиликтүү жамааттардын ийгиликтүү мыйзамдуу өкүлү (Кыргыз Республикасынын ЖӨБОнун мисалында); өз ара колдоонун жана билимди алмашуунун маанилүү механизми (мисалы, аялуу топтордун жыргалчылыгы үчүн түзүлгөн ЖКУ тармактары); жергиликтүү ЖКУлар үчүн насаатчынын ролу (ишкер аялдар ассоциациясынын мисалында).
№3 панелдик талкуу: Маалыматтар, санариптик кызматтар жана жарандардын катышуусунун санарип формалары
Панелдик талкуу маалыматтардын сапатын, аларды пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу жана санариптештирүү тобокелдиктерин башкаруу боюнча мамлекеттик органдардын, ЖКУлардын жана бизнестин ортосундагы кызматташуунун оптималдуу формасына арналды. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттигинин өкүлдөрү «Санарип Аймак» санариптик системасын өнүктүрүүнүн жетишкендиктери жана келечеги жөнүндө; ЖКУ өкүлдөрү санариптик көндүмдөрдү өркүндөтүү жана жарандардын катышуусунун санариптик формаларын өнүктүрүү боюнча өз аракеттеринин натыйжаларын көрсөтүштү.
№4 панелдик талкуу: Жергиликтүү ЖКУлардын жергиликтүү көйгөйлөрдү чечүүгө кошкон салымы
ЖКУлардын салымынын өзгөчө баалуулугу мамлекеттин жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыкчам жана толук чара көрүү үчүн ыйгарым укуктары же ресурстары жетишсиз болгон маселелерде жана көйгөйлөрдөн көрүнүп турат, анын ичинде өзгөчө кырдаалдар, чыр-чатактарды жөнгө салуу, жаштар менен иштөө, инфраструктураны жакшыртуу ж.б.
Көп тараптуу диалогдун жүрүшүндө болжолдонгон темалардын алкагында төмөндөгү спикерлер сөз сүйлөштү:
- Чоро Сейитович Сейитов, Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министринин биринчи орун басары: «Маалыматтардын негизинде жана бюджетке байланыштуу өнүгүүнү пландаштыруу жана болжолдоо»,
- Мамажунус Ражапалиевич Абилов, Ош облусунун Ноокат райондук жергиликтүү мамлекеттик администрациясынын башчысынын-акиминин орун басары: «Бизнес жана жарандык коом менен аймакты өнүктүрүү боюнча аракеттерди координациялоо»,
- Максим Семеняк, Дүйнөлүк банктын социалдык-экономикалык жана стратегиялык пландаштыруу боюнча консультанты, «Социалдык-экономикалык региондук пландаштыруу үчүн маалыматтарды жана болгон маалыматтык системаларды колдонуу»,
- Добрецова Надежда Николаевна, Өнүктүрүү саясат институтунун башкармасынын төрагасы, «Аймактарды инклюзивдүү өнүктүрүүнү пландаштыруу: өнөктөштүк, тараптардын салымдары жана мүмкүнчүлүктөрү»,
- Айгүл Жалиловна Жаркынбаева, КР Улуттук статистика комитетинин областтык статистика башкармалыгынын начальниги: «Аймактарды өнүктүрүүнүн мониторинг системасы: бийлик органдарын башкаруу куралы жана жарандар үчүн талдоо жана мониторинг үчүн ресурс»,
- Юнус Заиров, Электрондук коммерция ассоциациясынын мүчөсү, АЭКтин, Мамлекеттик Думанын логистикалык комитетинин төрагасы жана ISCO компаниясынын негиздөөчүсү:«Аймактарды өнүктүрүүнү пландаштырууда бизнес-ассоциациялардын катышуусу: муктаждыктар, реалдуулук жана перспективалар»,
- Алыбаева Жаңыл Ишенбековна, Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министринин орун басары: “Аярлуу топторго социалдык кызмат көрсөтүүчү бейөкмөт уюмдардын/тармактардын салымы”,
- Бектур Орозбаев, Кыргыз Республикасынын жергиликтүү өз алдынча башкаруулар союзунун директору: «Жергиликтүү жамааттын кызыкчылыгында жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иш шарттарын жакшыртууга муниципалдык бирикменин кошкон салымы»,
- Назгүл Турдубекова, Балдардын укугун коргоочулар лигасы «Аймактардагы өнүгүүнүн социалдык аспектилерин чечүүдө тармактык коомдук ЖКУлардын ролуна сереп салуу»,
- Зейнеп Эшмуратова, Жаңырык тармагы: “Мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга жана үй-бүлөлөргө жардам берүү системасын түзүүдөгү тармактык ролу”,
- Иван Гелетюк, Бизнес Ассоциациялардын Улуттук Альянсынын (NABA) төрагасы: “НАБАнын аймактык ишкерлер үчүн бизнес-чөйрөнү жакшыртууга кошкон салымы”,
- Айнура Сагынбаева, Курак аялдар форумунун төрагасы: «Курак» улуттук тармагынын райондук ишкер аялдар ассоциациялары менен өнөктөштүк тажрыйбасы»,
- Данияр Жасоолов, Азык-түлүк коопсуздугу альянсынын төрагасы: «Азык-түлүк коопсуздугун чыңдоодо тармактык билим алмашуунун ролу»,
- Аида Курбанова, «Жарандык катышуу» фондунун директорунун орун басары: “Мыйзам чыгаруу процессине жарандардын катышуусунун санариптик формалары – Юстиция министрлигинин платформасы: жакшыртуу үчүн мүмкүнчүлүктөр жана муктаждыктар”,
- Темир Казыбай, Интернет саясатынын жарандык демилгеси (CIIP) долбоорунун координатору, “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан кызматтарды көрсөтүүдө санариптик чечимдерди колдонуу”.
- Азиз Солтобаев, “Санарип инсандын” координатору: “Алыскы жамааттарды санариптештирүү жана калктын санариптик сабаттуулугун жогорулатууда жарандык коомдун ролу”,
- Надежда Добрецова, IPR башкармасынын төрайымы: «Мамлекеттик башкарууну санариптештирүү тобокелдиктерин башкарууда жарандык коомдун ролу»,
- Люксина Айгуфовна Текеева, Кыргыз Республикасынын Улуттук статистикалык комитети: “Кыргыз Республикасындагы аймактык тескөөчүлөрдүн салымын баалоо: тажрыйба, көйгөйлөр жана перспективалар”.
- Гүлгакы Мамасалиева, МК Интербилимдин Ош филиалынын менеджери, «Жергиликтүү көйгөйлөрдү чечүүдө аймактык ЖКУлардын ишмердүүлүгүнө сереп салуу».
- Кутманалы Абдрахманов, Ош шаарынын муниципалдык ипотекалык кредиттик мекемесинин жетекчиси, “Турак жайга жетүүнүн алкагында ачык-айкындуулук жана отчеттуулук саясатын ишке ашырууда кызматташуунун тажрыйбасы”.
- Ибраимжан уулу Жумабек, психолог, Баткен педагогикалык колледжинин окутуучусу Баткен облусунда жабыркагандарга психосоциалдык жардам көрсөтүүнү уюштуруу.
- ЖИАнын аткаруучу директору Аззамбек Жээнбай уулу «Жергиликтүү экономикалык көйгөйлөрдү чечүүдө бизнес-ассоциациялар»,
- Аида Юсупова, жергиликтүү кеңештин депутаты, Бурана АӨ «ЖКУ менен жергиликтүү кеңештин өнөктөштүгү жөнүндө»,
- Орозали уулу Таалайбек, Алай районунун Ленин айыл аймагынын ыктыярдуу жаштар борборунун директору: «Жергиликтүү коомчулукта улуттар аралык чыр-чатактын жана жайлоодогу үй-бүлөлүк чыр-чатактын алдын алууда ЖКУлардын ролу».
ЖКУнун демилгелүү тобу түзүлүп, ал ошондой эле көп тараптуу диалогду уюштуруу боюнча Жумушчу топтун курамына мамлекеттик органдардын өкүлдөрүн киргизүүнү сунуштады. Жыйынтыгында ар кандай жарандык коомдордун өкүлдөрүнөн Жумушчу топ түзүлүп, Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги, Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети, Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык өнүктүрүү жана миграция министрлиги дагы өздөрүнүн өкүлдөрүн жиберишти.
Төмөндө көп тараптуу диалогду уюштуруу боюнча Жумушчу топтун курамы:
- Надежда Добрецова, Өнүктүрүү саясат институтунун башкармалыгынын төрайымы,
- Гүлгакы Мамасалиева, Интербилим МК, Ош филиалы,
- Назгүл Турдубекова, «Балдардын укугун коргоочулар лигасы» КФ,
- Чынара Жусупова, Борбордук жарандык коом борбору Жалал-Абад,
- Асыл Айтбаева, МК Интербилим,
- Гүлмира Абдыразакова, Бейтаптар коомдор союзу,
- Галина Давлетбаева, «Жарандык биримдик» коомдук уюмунун координатору,
- Махабат Жумагулова, КСОСГО,
- Назира Акматкалый кызы, «Эмгектик демилгелерди колдоо фонду» КФ,
- Алтынай Бузурманкулова, Өнүктүрүү саясат институтунун долбоордун менеджери,
- Айсариев Ильясбек Абытович, Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин Региондук өнүктүрүү саясаты башкармалыгынын башкы адиси,
- Жаркынбаева Айгүл Жалиловна, Улуттук статистикалык комитеттин аймактык статистиканы өнүктүрүү жана сапат бөлүмүнүн башчысы,
- Мамбетаипова Чолпон Асаналиевна, Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык коргоо жана миграция министрлигинин ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдарга жана улгайган жарандарга карата чечимдерди даярдоо бөлүмүнүн башкы адиси;
- Айтбаева Чынара КФ «Биздин кылым»,
- Оморова Жайнагүл КФ «Биздин кылым».
Ар шейшемби саат 18:00. Жумушчу топтун онлайн отуруму болуп өттү, анын жүрүшүндө жумушчу маселелер, программалык долбоорлор, баяндамачылардын сунуштары, ошондой эле чакырылган адамдардын жана уюмдардын саны талкууланды. Чакыруулар КР Президентинин Администрациясына, Министрлер Кабинетине, Жогорку Кеңештин депутаттарына, эл аралык уюмдарга жөнөтүлдү. Каттоо формасы түзүлдү, анда кызыкдар ЖКУ өкүлдөрү МДга катышуу үчүн каттала алышат.
Иш-чарага 148 адам катышты, алардын ичинен:
(эркектер – 72, аялдар – 76)
Болгону 148 катышуучу катталган. Алардын ичинен:
– мамлекеттик органдардын (мамлекеттик жана муниципалдык) өкүлдөрү 32 адамды түздү;
– эл аралык уюмдар – 21 адам;
– аймактардан ЖКУлар – 43 адам,
– ЖКУлар, бизнес, ЖМКлар, эксперттер ж.б. – 52 адам.
Бул диалог АКТЕД Кыргызстан тарабынан Улуу Британия өкмөтүнүн каржылык колдоосу менен Дүйнөлүк банк менен биргеликте ишке ашырылып жаткан “Экономикалык өнүгүү үчүн эффективдүү башкаруу” (EGED) программасынын алкагында өттү.
Төмөндө көп тараптуу диалогдун пресс-релизинен окуй аласыз:
Көп тараптуу диалогдун жыйынтыгы боюнча материалдарды, презентацияларды жана сунуштарды QR коддун жардамы менен төмөндө тапса болот:
Көп партиялуу диалогдун түз жазуусу төмөндө:
Төмөндө Сиз көп тараптуу диалогдун жыйынтыгында кабыл алынган Рекомендацияларды таба аласыз:
[gview file=”https://nashvek.kg/wp-content/uploads/2023/03/v-iznes-okturuc.x.”