Индикатордун колдонулушу боюнча сунуштар 17.2.1.

Өнүккөн өлкөлөр өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө улуттук дүң кирешенин 0,7 пайызы өлчөмүндө ODA берүүгө милдеттеништи.[1].

Төмөндө донор-өлкөлөр өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө карата ODA милдеттенмелерин кантип сактаары жөнүндө маалымат берилген.

Индикатордун/индикатордун сүрөттөлүшү 17.2.1

“Өнүктүрүү боюнча таза расмий жардам (жалпы жана начар өнүккөн өлкөлөргө да) OECD Өнүктүрүү боюнча комитеттин донорлорунун дүң улуттук кирешесинин үлүшү катары.”

Төмөндө OECD маалыматтары боюнча жыл боюнча жалпы ODA жана DAC донорлорунун жалпы улуттук дүң кирешесинин пайыздык эквиваленти келтирилген.

Донор-өлкөлөрдүн ИДПсынан ODA үлүшү (2019–2023)[2]

Жыл	ODA (миллиард АКШ доллары)	ИДПдан ODA үлүшү (%)
2019	183.0	0.30
2020	212.1	0.32
2021	209.9	0,33
2022	259.1	0.37
2023	258.7	0.37

Ошентип, биз донор-өлкөлөр өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө улуттук дүң кирешенин (ИДУ) 0,7 пайызы өлчөмүндө ДРКны бөлүп берүү боюнча өз милдеттенмелерин аткарбаганын көрөбүз.

Кыргыз Республикасынын Улуттук статистикалык комитетинин сайтында ТӨМ көрсөткүчү 17.2.1. “колдонулбайт” деп белгиленген[3].

17.2.1-индикатордун сүрөттөлүшү:

“Өнүктүрүү боюнча таза расмий жардам (жалпы жана начар өнүккөн өлкөлөргө да) OECD Өнүктүрүү боюнча комитеттин донорлорунун дүң улуттук кирешесинин үлүшү катары.”

Бирок Кыргызстан сыяктуу реципиент өлкөлөр үчүн бул көрсөткүч чындыгында түздөн-түз колдонулбайт, анткени анын маңызы реципиенттердин эмес, донорлордун аракетин өлчөө болуп саналат. Бул Кыргызстандан жардамга бөлүнгөн ИДПнын пайызын көрсөтүү талап кылынбайт (донорлордогудай), бирок “алынган жардамдын көлөмүнө” жана “анын өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө бөлүнгөн жалпы жардамдагы үлүшүнө” көңүл буруу керек дегенди билдирет.

Бул көрсөткүч боюнча Кыргызстандан эмне талап кылынат:

1. «Алынган расмий жардамдын көлөмү»: Кыргызстан белгилүү бир мезгилде канча расмий өнүктүрүү жардамын алганы жөнүндө маалыматтарды бериши керек.
2. “Жардам алуучулардын арасында Кыргызстандын ролу”: Кыргызстан өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө жөнөтүлгөн жардамдын жалпы көлөмүндө анын үлүшү канча экенин көрсөтүшү керек (мисалы, эгерде өлкө өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө жалпы глобалдык ODAнын 1%ын алса, бул тиешелүү көрсөткүчтө чагылдырылат).

Ошентип, индикатор донор-өлкөлөргө тиешелүү болсо да, алуучу өлкөлөр үчүн донорлордон алынган “жардамдын көрсөткүчтөрү” аспектиси жана алардын жалпы сүрөттөгү үлүшү маанилүү.

Төмөндө Кыргызстан боюнча акыркы маалыматтар жана Кыргызстандын бардык жардамдагы үлүшү келтирилген.

Жыл	Кыргызстанга таза расмий жардам[4] (миллион АКШ доллары)	Өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө донор өлкөлөрдүн жалпы жардамы[5] (миллион АКШ доллары)	Кыргызстандын бардык жардамдагы үлүшү (%)
2019	483.78	183 009.77	0,26%
2020	516.85	211 968.49	0,24%
2021	468.20	209 990.07	0,22%
2022	773.79	259 100.15	0,30%
2023	440.32	258 694,94	0,17%

Ошентип, Кыргызстан донор өлкөлөрдөн 2019-2023-жылдары алган жардамдын үлүшүн көрөбүз. орточо 0,24% түзөт.

Алдыга карай, кээ бир DAC (Өнүктүрүү боюнча комитет) мүчөлөрүнүн акыркы билдирүүлөрү келечектеги ODA деңгээли тууралуу кооптонууну жаратты жана OECD мындай бюджетти кыскартуунун маанисин жана таасирин изилдеп жатат. DAC мүчөлөрүнүн жакында жүргүзүлгөн сурамжылоонун негизинде OECD тарабынан иштелип чыккан ODA моделдештирүү кыскартуулардын масштабын баалаган ар кандай сценарийлерге жараша 2024-жылдан 2025-жылга чейин ODA 9% дан 17% га төмөндөшү болжолдонууда. OECD DAC мүчөлөрүнүн билдирүүлөрүнө мониторинг жүргүзүүнү улантууда жана бюджеттин кыскартылышынын таасирин баалоого аракет кылууда.

2024-жылы Өнүктүрүү боюнча комитетке (ӨКК) мүчө-өлкөлөрдүн расмий өнүгүү жардамы (ӨӨ) 212,1 миллиард АКШ долларын түздү, бул ӨАК мүчөлөрүнүн жалпы ИДПсынын 0,33% түзөт. 2024-жылы жалпы ODA 2023-жылга салыштырмалуу реалдуу түрдө 7,1% га төмөндөдү, бул беш жылдык ырааттуу өсүштөн кийинки биринчи төмөндөө.

[1] https://www.un.org/ru/documents/decl_conv/declarations/monterrey.shtml

[2] https://data-explorer.oecd.org/vis?df[ds]=DisseminateFinalDMZ&df[id]=DSD_DAC2%40DF_DAC2A&df[a g]=OECD.DCD.FSD&dq=ALLD.DPGC%2BKGZ.206.USD.Q&lom=LASTNPERIODS&lo=5&to[TIME_PERIOD]=false&vw=tb

[3] https://sustainabledevelopment-kyrgyzstan.github.io/17-2-1/

[4] https://data-explorer.oecd.org/vis?df[ds]=DisseminateFinalDMZ&df[id]=DSD_DAC2%40DF_DAC2A&df[a g]=OECD.DCD.FSD&dq=ALLD.DPGC%2BKGZ.206.USD.Q&lom=LASTNPERIODS&lo=5&to[TIME_PERIOD]=false&vw=tb

[5] https://data-explorer.oecd.org/vis?df[ds]=DisseminateFinalDMZ&df[id]=DSD_DAC2%40DF_DAC2A&df[a g]=OECD.DCD.FSD&dq=ALLD.DPGC%2BKGZ.206.USD.Q&lom=LASTNPERIODS&lo=5&to[TIME_PERIOD]=false&vw=tb